مجوز کریتیو کامانز Creative Commons چیست؟
مجوز کریتیو کامانز (Creative Commons) در راستای گسترش دسترسی پذیری آثار بدیع برای دیگران به منظور استفاده اشتراکی و سازنده فعالیت میکند. این مجوز توسط سازمانی غیرانتفاعی با همین نام از سوی Lawrence Lessing استاد حقوق دانشگاه استانفورد و همکارانش در ماه دسامبر سال ۲۰۰۲ ایجاد شد. این سازمان مجموعه از مجوزهای کپی رایت را با عنوان CC Licenses را عرضه می کند. این مجوزها بر خلاف کپی رایت سنتی که کل اثر را دربرمی گیرد ، بسته به نوع انتخاب تنها حقوق بخشی از اثر را محدود می کند. این نوع مجوزها ابزارهای رایگانی را برای نویسندگان، متخصصان، هنرمندان و تولید کنندگان فراهم می کنند تا اثر تولید شده خود را بطور آزاد برای افرادی که خواهان آن هستند در دسترس قرار دهند. هر گاه بخواهید از اثری که دارای کپی رایت است تکثیر یا استفاده مجدد نمایید لازم است از پدیدآور اثر اجازه بگیرید اما با استفاده از CC امکان استفاده از اثر بدون اجازه پدیدآور وجود دارد.
اگر پدیدآوری می خواهد تا اثرش را تحت مجوز کریتیو کامانزعرضه نماید می تواند به وبگاه کریتیو کامانز رفته و درمیان گزینه های متنوع یکی از مجوزها را با کلیک ساده موس انتخاب نماید. در واقع پدیدآوری که مایل است تا اثرش را تحت مجوز CC قرار دهد، از پیش کپی رایتش را پرداخت می کند اما دیگران اجازه دارند از اثرش بدون مجوز و بدون پرداخت هزینه ای استفاده کنند. دوباره خاطر نشان می شود تفاوت بین کپی رایت و مجوز کریتیو کامانز این است که کپی رایت کل اثر را محدود می کند و استفاده کننده برای استفاده و تولید دوباره نیاز به اخذ مجوز از پیدآورنده یا صاحب حق مولف دارد در حالیکه کریتیو کامانز تنها بخش از اثر را محدود می کند و وبگاه ها و آثاری که دارای مجوز مذکور و یا لوگوی CC در اثرشان درج شده بدون اجازه می توان استفاده نمود. در واقع کریتیو کامانز با عث تغییر عبارت All Rights Reserved موجود در کپی رایت به Some Rights Reserved (بعضی از حقوق محفوظ است) شده است.
تخمین زده شد که ۵ میلیون فقره اطلاعاتی تحت مجوز یادشده در سال ۲۰۰۴ قابل دسترس یود و ۱۴۵ میلیون تولید کننده در سال ۲۰۰۶ اثرشان را با این مجوز ثبت کردند. بسیاری از مطالب خبری درباره استفاده و موفقیت مجوزهای CC نوشته اند. تعدادی از محققان همچنین CC را ابزاری برای رسیدن به خرد جمعی دانسته اند .
اگر کاربری می خواهد مدارکی را جستجو نماید که تحت مجوز کریتیو کامانز است می تواند به وبگاه CC برود یا آثار دارای این مجوز را از طریق موتورجستجو یا راهنماها جستجو نماید. در موتور جستجوی گوگل می توانید کلیدواژه مورنظر را وارد نمایید و گزینه فقط سندهایی جست و جو شوند که بهره برداری و توزیع آنها رایگان است.